Macasalaamaynta Mooge iyo Dhacdooyinka Uu Ka Tegay !WQ: Rabiile Cabdillaahi Jaamac
March 30, 2026 - Written by maamule

Markii uu xilka Maayarnimo ee caasimadda Hargeysa qabtay Maayor Cabdikariim Axmed Mooge, waxa uu la wareegay magaalo ay ka jireen caqabado isbiirsaday—kuwaas oo u baahnaa hoggaan leh aragti, karti, iyo geesinimo go’aan qaadasho. Magaalada Hargeysa oo ah wadnaha dhaqaale, siyaasadeed iyo bulsho ee Somaliland, waxay u baahnayd isbeddel dhab ah oo ka muuqda dhammaan dhinacyada nolosha.

Doorashadii uu ku soo baxay waxay ahayd mid muujisay kalsoonida shacabka, iyada oo ay muuqatay in dadku doonayaan hoggaan daacad ah oo u taagan danta guud. Maayor Mooge waxa uu si degdeg ah u bilaabay hawlo muujinaya in uu diyaar u yahay fulinta ballanqaadyadii uu sameeyey.

1. Hagaajinta Nadaafadda iyo Bilicda Magaalada

Mid ka mid ah waxyaabihii ugu horreeyey ee uu xoogga saaray ayaa ahaa nadaafadda magaalada. Hargeysa waxay hore u lahayd caqabado la xidhiidha qashin urursiga iyo maarayntiisa, balse maamulka cusub wuxuu hirgeliyey:

– Ololayaal nadaafadeed oo joogto ah
– Kordhinta gaadiidka qaada qashinka
– Wacyigelin bulshada ah oo kor u qaaday masuuliyadda muwaadinka

Arrintan waxay keentay in magaalada laga dareemo isbeddel muuqda, iyadoo xaafado badan ay noqdeen kuwo nadiif ah oo la isku halayn karo. Nadaafaddu waxay noqotay dhaqan guud oo bulshada dhexdeeda ka hanaqaaday.

2. Horumarinta Kaabayaasha Dhaqaalaha

Maayor Mooge waxa uu fahamsanaa in horumarka magaalo uu ku xidhan yahay kaabayaasha dhaqaalaha. Sidaas darteed, waxa uu diiradda saaray:

– Dhismaha iyo dayactirka waddooyinka muhiimka ah
– Furitaanka jidad cusub si loo yareeyo ciriiriga
– Hagaajinta marinnada biyaha roobka (drainage systems)

Mashruucyadan ayaa si weyn u fududeeyey isu socodka gaadiidka, yareeyey wakhtiga safarka, isla markaana kor u qaaday dhaqdhaqaaqa ganacsiga.

3. Maamul Hufan iyo La Dagaallanka Musuqmaasuqa

Mid ka mid ah astaamaha ugu waaweyn ee lagu xasuusan doono Maayor Mooge waa daahfurnaanta maamulka. Waxa uu:

– Hirgeliyey nidaamyo isla xisaabtan leh
– Xoojiyey maamulka dakhliga dawladda hoose
– Ka hortagay lunsiga hantida dadweynaha

Dadweynaha ayaa dareemay isbeddel dhab ah oo ku yimid habkii maamulka, taas oo keentay kalsooni cusub oo loo qabo hay’adaha dawladda hoose.

4. Ka Qaybgalka Bulshada iyo Iskaashiga

Maayorku waxa uu aaminsanaa in horumar lagu gaadhi karo wadajir. Sidaas darteed, waxa uu dhiirrigeliyey:

– Ka qaybgalka dhalinyarada ee horumarinta magaalada
– Doorka haweenka ee bulshada iyo maamulka
– Iskaashiga ururrada bulshada rayidka ah

Kulamo joogto ah oo uu la yeeshay bulshada ayaa u suurtageliyey in uu si toos ah u maqlo baahiyaha iyo cabashooyinka shacabka.

5. Dhiirrigelinta Dakhliga iyo Kobcinta Dhaqaalaha

Si loo helo dhaqaale lagu fuliyo mashaariicda horumarineed, maamulka Mooge waxa uu qaaday tallaabooyin ay ka mid yihiin:

– Kor u qaadista dakhliga gudaha (local revenue)
– Habayn lagu sameeyey nidaamka cashuuraha
– Dhiirrigelinta ganacsiyada yaryar iyo kuwa dhexe

Tallaabooyinkan ayaa horseeday in dawladda hoose yeelato awood dhaqaale oo ka wanaagsan tii hore.

6. La Qabsiga Caqabadaha iyo Hoggaan Adag

In kasta oo ay jireen caqabado ay ka mid yihiin:

– Dhaqaale xaddidan
– Baahiyaha sii kordhaya ee bulshada
– Cadaadis siyaasadeed

Haddana Maayor Mooge waxa uu muujiyey dulqaad iyo hoggaan adag. Waxa uu ka shaqeeyey xal u helidda dhibaatooyinka isagoo adeegsanaya qorsheyn iyo wada-tashi.

7. Aragti Fog iyo Mustaqbalka Hargeysa

Maamulka Maayor Mooge ma ahayn oo keliya mid wax ka qabta baahiyaha degdegga ah, balse waxa uu lahaa aragti fog oo ku saabsan mustaqbalka magaalada. Waxa uu hiigsanayaa:

– Magaalo casri ah oo leh kaabayaal dhameystiran
– Bulsho leh wacyi iyo isku duubni
– Dhaqaale kobcaya oo abuuraya shaqooyin

Himilooyinkan ayaa muujinaya in Hargeysa loo diyaarinayo mustaqbal ka wanaagsan kan maanta.

Marka dib loo eego muddadii uu xilka hayey, Maayor Cabdikariim Axmed Mooge waxa uu ka tagay raad muuqda oo muujinaya hoggaan wax ku ool ah. Isbeddellada ka dhacay Hargeysa—ha noqdaan kuwo muuqda ama kuwo nidaam—waxay caddeyn u yihiin dadaalkiisa iyo daacadnimadiisa.

Haddii uu sii wado jihadan, waxa la filan karaa in Hargeysa ay noqoto magaalo hormuud u noqota horumarka gobolka, isla markaana tusaale u noqota magaalooyinka kale.

Maayor Mooge waxa uu noqday astaanta hoggaan cusub—hoggaan ku dhisan daacadnimo, hufnaan, iyo u adeegidda shacabka.
WQ: Rabiile Cabdillaahi Jaamac

COMMENTS